Unikanie upadków w domu: proste kroki dla większego bezpieczeństwa

Upadki należą do najczęstszych przyczyn urazów w starszym wieku. To nie jest kwestia niezdarności — ciało się zmienia, siła w nogach słabnie, a równowaga staje się mniej pewna. Dobra wiadomość: można zrobić wiele, aby do tego w ogóle nie doszło. Ten poradnik wyjaśnia w prostych słowach, jak.

Jak częste są upadki w starszym wieku?

Według danych Instytutu Roberta Kocha prawie co czwarta osoba w wieku od 65 lat upada co najmniej raz w roku. Wśród osób powyżej 80. roku życia jest to około co trzecia osoba. Niektórzy upadają nawet kilkukrotnie.

Większość upadków zdarza się nie na zewnątrz, lecz we własnym domu — tam, gdzie czujemy się bezpiecznie i jesteśmy mniej uważni. Właśnie dlatego warto spokojnie przyjrzeć się swojemu mieszkaniu.

Jak uczynić mieszkanie bezpieczniejszym

Wiele miejsc stwarzających ryzyko potknięcia można szybko wyeliminować. Proszę przejść się po kolei po wszystkich pomieszczeniach:

• Dywany i chodniki: luźne dywany ślizgają się lub marszczą. Należy je usunąć lub przymocować za pomocą podkładki antypoślizgowej.
• Kable: kable zasilające i telefoniczne powinny znajdować się przy ścianie, a nie biec przez środek pokoju.
• Oświetlenie: korytarze, schody i droga do toalety powinny być dobrze oświetlone. Lampka nocna lub czujnik ruchu pomagają przy nocnym wstawaniu.
• Oparcie w łazience: uchwyty obok toalety i pod prysznicem zapewniają bezpieczeństwo. Podobnie jak mata antypoślizgowa w wannie lub pod prysznicem.
• Schody: stabilna poręcz, najlepiej po obu stronach, oraz dobrze widoczne krawędzie stopni.
• Porządek na podłodze: nie stawiać gazet, butów ani toreb na podłodze, gdzie można ich nie zauważyć przechodząc.

Stabilne obuwie zamiast skarpet

W skarpetkach lub luźnych kapciach łatwo się poślizgnąć. Najbezpieczniejsze są stabilne kapcie z antypoślizgową podeszwą, które są zabudowane z tyłu i zapewniają dobre oparcie. To również prosta zmiana o wielkim znaczeniu.

Pozostać sprawnym ruchowo — najważniejsza ochrona

Najlepszą ochroną przed upadkami jest ciało, które stabilnie stoi. Towarzystwa naukowe podkreślają: regularny trening siły i równowagi znacznie zmniejsza ryzyko upadku. Nie trzeba być do tego sportowcem.

Nawet proste ćwiczenia pomagają, jeśli są wykonywane regularnie:

• Wstawanie i siadanie: wstawać z krzesła kilka razy z rzędu bez używania rąk — to wzmacnia nogi.
• Stanie na jednej nodze: przytrzymać się blatu kuchennego i postać chwilę na jednej nodze, a potem zmień nogę.
• Wspięcia na palce: przytrzymać się oparcia i powoli unosić się i opuszczać.
• Spacery: codziennie krótki dystans, co utrzymuje nogi i krążenie w ruchu.

Ważna jest regularność, a nie wysiłek. Osoby czujące się niepewnie mogą zapytać lekarkę lub lekarza o ofertę zajęć z zakresu profilaktyki upadków lub sportu rehabilitacyjnego w swojej okolicy — kasy chorych często pokrywają koszty takich kursów.

Badanie wzroku i kontrola leków

Dwie rzeczy są łatwo pomijane w kontekście upadków:

• Wzrok: Kto słabo widzi, ten nie zauważa krawędzi i przeszkód. Regularnie badać wzrok i sprawdzać okulary.
• Leki: Niektóre leki powodują senność, zawroty głowy lub obniżają ciśnienie krwi — to zwiększa ryzyko upadku. Jeśli przyjmują Państwo kilka leków, proszę poprosić w gabinecie lekarskim lub aptece o sprawdzenie, czy wszystkie do siebie pasują.

Jeśli jednak dojdzie do upadku

Po upadku obowiązuje zasada: nie zrywać się natychmiast. Najpierw spokojnie sprawdzić, czy coś boli, a potem powoli wstać — najlepiej przekręcając się na bok i podpierając o stabilny mebel.

Proszę zadzwonić pod numer alarmowy 112, jeśli ktoś po upadku nie może wstać, odczuwa silny ból (szczególnie w biodrze lub głowie) lub istnieje podejrzenie złamania kości.

Wiele osób po upadku zaczyna obawiać się kolejnego wypadku. Ten lęk prowadzi do tego, że ruszają się mniej — a przez to stają się jeszcze bardziej niepewni. Proszę rozmawiać o tym, zamiast się wycofywać. Ruch małymi, bezpiecznymi krokami to droga powrotna do pewności siebie.

Dla bliskich: na co można zwrócić uwagę

Osoby towarzyszące starszemu człowiekowi mogą wiele zdziałać — bez narzucania się: wspólnie poszukać w mieszkaniu miejsc stwarzających ryzyko potknięcia, pomóc w zakupie uchwytów lub stabilnych kapci, zachęcić do udziału w zajęciach ruchowych lub po prostu towarzyszyć w codziennym spacerze. Pomocne są też stałe terminy: regularny czas na ruch, o którym się przypomina, zmienia dobre chęci w nawyk.

Niniejszy artykuł zawiera ogólne informacje i nie zastępuje porady lekarskiej. Jeśli często Państwo upadają, cierpią na zawroty głowy lub przyjmują kilka leków, proszę skonsultować ich przyczyny ze swoją lekarką lub swoim lekarzem.