Rozpoznawanie demencji: pierwsze objawy u rodziców i bliskich

Demencja zazwyczaj rozwija się stopniowo. Pierwsze objawy są często niepozorne i łatwo je pomylić ze zwykłą zapominalskością. Jeśli jednak zauważą Państwo u jednego z rodziców kilka z poniższych zmian utrzymujących się przez kilka tygodni, jest to dobry powód, aby zasięgnąć porady lekarki lub lekarza — im wcześniej, tym łatwiej będzie podjąć odpowiednie działania.

Dla porównania: według danych Niemieckiego Stowarzyszenia Alzheimera w Niemczech żyje około 1,84 miliona osób cierpiących na demencję (stan na rok 2024). Nie są Państwo sami z tym zmartwieniem.

Jak rozpoznać pierwsze objawy demencji?

Proszę zwrócić uwagę na zmiany, które wyraźnie odbiegają od dotychczasowego zachowania i utrudniają codzienne funkcjonowanie:

• Pogorszenie pamięci krótkotrwałej: Często zapomina się o niedawno omawianych sprawach, terminach lub imionach; te same pytania są zadawane wielokrotnie.
• Trudności z wykonywaniem codziennych czynności: gotowanie, opłacanie rachunków, posługiwanie się pieniędzmi lub wykonywanie rutynowych czynności nagle przestaje wychodzić.
• Trudności ze znalezieniem odpowiednich słów: w rozmowie brakuje słów, gubi się wątek, używa się nieodpowiednich terminów.
• Zaburzenia orientacji: dezorientacja co do daty, dnia tygodnia lub drogi w znanych miejscach.
• Gubienie rzeczy: przedmioty lądują w nietypowych miejscach (np. klucze w lodówce).
• Wycofanie się i brak motywacji: rezygnacja z hobby, kontaktów społecznych lub wykonywania codziennych zadań.
• Zmiany osobowości lub nastroju: nietypowa drażliwość, nieufność, lękliwość lub apatia.

Pojedynczy objaw nie oznacza jeszcze demencji. Decydujące znaczenie mają częstotliwość występowania, czas trwania oraz to, czy wpływa to negatywnie na codzienne funkcjonowanie.

Zapominanie czy już demencja?

Sporadyczne zapomnienie imienia lub zgubienie kluczy jest normalne — zwłaszcza w sytuacji stresu lub zmęczenia. Niepokojące staje się to, gdy pamięć zawodzi regularnie, dotyczy ważnych spraw, a osoba ta nie zauważa już tych luk ani nie jest w stanie ich samodzielnie nadrobić. Również leki, depresja lub niedobór witamin mogą wywoływać podobne objawy — tym ważniejsza jest konsultacja lekarska, ponieważ niektóre przyczyny można leczyć.

Co mam zrobić, jeśli zauważę takie objawy?

1. Zachować spokój i obserwować. Przez kilka tygodni zapisywać konkretne przykłady wraz z datą — pomoże to lekarce lub lekarzowi w ocenie sytuacji.
2. Delikatnie zainicjować rozmowę. Mówić z troski, a nie z chęci kontroli, i bez wyrzutów. Wiele osób dotkniętych tym problemem odczuwa strach i bagatelizuje objawy.
3. Udać się do lekarki rodzinnej lub lekarza rodzinnego. To pierwsza osoba, do której należy się zwrócić, a w razie potrzeby skieruje Państwa do neurolożki albo neurologa lub do poradni pamięci.
4. Działać wcześnie. Wczesna diagnoza umożliwia leczenie, planowanie i wsparcie — oraz pozwala dłużej zachować jakość życia.

Bezpłatne, anonimowe porady oferuje Infolinia Alzheimer Niemieckiego Stowarzyszenia Alzheimer: 030 – 259 37 95 14 (poniedziałek–czwartek 9–18, piątek 9–15).

Jak aplikacja „Wunderbar Alt” może w tym pomóc

Szczególnie gdy nie przebywają Państwo na miejscu przez cały czas, trudno jest na bieżąco śledzić zmiany zachodzące w miarę upływu czasu. W aplikacji „Wunderbar Alt” mogą Państwo dokumentować codzienne samopoczucie, robić notatki i przekazywać przebieg zmian jako plik przez menu udostępniania urządzenia, na przykład do gabinetu lekarskiego — dzięki temu rozmowa z lekarką lub lekarzem będzie bardziej konkretna, a Państwo nie będą musieli odtwarzać wszystkiego z pamięci. Aplikacja nie stawia diagnozy, pomaga jedynie w obserwacji i organizacji.